Năng lượng tái tạo

Tổng kết dự án Lưới điện thông minh cho năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng

Thứ sáu, 24 Tháng 6 2022 02:33

Tin tức

Dự án Lưới điện thông minh cho năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng đã chính thức kết thúc sau 5 năm triển khai thực hiện.
Bộ Công Thương hoàn toàn tán thành việc thực hiện dự án Lưới điện Thông minh

Ngày 23/6, tại Hà Nội, Cục Điều tiết điện lực và Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ) đã phối hợp tổ chức lễ tổng kết Dự án "Lưới điện thông minh cho năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng" với sự tham dự của các bộ, ngành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam cùng các đơn vị trong tập đoàn, các công ty tư vấn, các viện nghiên cứu và các trường đại học.

Dự án Lưới điện thông minh cho năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng (SGREEE) được Bộ Hợp tác kinh tế và Phát triển cộng hòa liên bang Đức (BMZ) ủy quyền cho GIZ thực hiện vào năm 2017 trong khuôn khổ Sáng kiến công nghệ khí hậu Đức. Khi dự án bắt đầu triển khai, Việt Nam chưa cam kết thực hiện mục tiêu Net zero.

Nhằm hỗ trợ Việt Nam, dự án SGREEE đã đưa ra khuyến nghị để cải thiện khung pháp lý, đồng thời nâng cao năng lực của các bên liên quan để có thể làm chủ công nghệ mới và đảm bảo hiệu quả đầu tư. Dự án tập trung vào việc tích hợp năng lượng tái tạo vào lưới điện - một bước quan trọng đầu tiên hướng tới quá trình chuyển dịch từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo.

Ông Markus Bissel, Giám đốc dự án SGREEE, cho biết: "Quá trình chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam đang đối mặt với vô vàn thách thức trong khi quốc gia phải thực hiện các mục tiêu tăng trưởng các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng, các mục tiêu kinh tế - xã hội và các mục tiêu giảm phát thải CO2. Trong giai đoạn đầu, quá trình chuyển dịch năng lượng đặt ra cho Việt Nam nhiều vấn đề cốt lõi cần giải quyết”.

Tổng kết dự án Lưới điện Thông minh cho Năng lượng tái tạo và hiệu quả Năng lượng
Ông Markus Bissel, Giám đốc dự án SGREEE phát biểu tại sự kiện

“Dự án đã thành công trong việc đưa đội ngũ nhân sự của ngành điện tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực điều tiết lưới điện hiện đại. Dự án cũng đã hỗ trợ Cục Điều tiết điện lực rà soát các quy định nhằm hỗ trợ triển khai lưới điện thông minh. Trong số đó, chúng tôi mong rằng những đề xuất của dự án sẽ thực sự hữu ích đối với việc sửa đổi Lộ trình phát triển Lưới điện thông minh - một tài liệu có ý nghĩa chiến lược quan trọng cho phát triển lưới điện thông minh tại Việt Nam”, ông Markus Bissel chia sẻ.

Sau 5 năm thực hiện dự án SGREEE đã đạt được nhiều thành công, tập trung vào 3 lĩnh vực chính: Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách, nâng cao năng lực và hợp tác kỹ thuật.

Với lĩnh vực Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách, dự án đã hỗ trợ Cục Điều tiết điện lực và các bên liên quan các thông tin và tư vấn chiến lược để cải thiện khung pháp lý của Việt Nam trong lĩnh vực lưới điện thông minh, trong đó bao gồm việc đề xuất cập nhật Lộ trình Lưới điện thông minh, đề xuất sửa đổi Luật Điện lực và thúc đẩy điều chỉnh phụ tải ở Việt Nam. Tất cả những hoạt động này sẽ phục vụ cho mục đích chuyển dịch năng lượng và đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng tại Việt Nam.

Trong lĩnh vực nâng cao năng lực, dự án SGREEE đã thành lập website Trung tâm chia sẻ kiến thức Việt Nam về lưới điện thông minh và Cộng đồng lưới điện thông minh Việt Nam trên Facebook với gần 1.000 thành viên. Dự án đã tổ chức thành công sự kiện Tuần lễ Lưới điện thông minh Việt Nam 2019 - sự kiện quốc gia đầu tiên của Việt Nam về phát triển lưới điện thông minh.

Với lĩnh vực hợp tác công nghệ, các chuyên gia ngành điện đã học hỏi, trao đổi kiến thức và kinh nghiệm về các giải pháp công nghệ hiện đại đối với hệ thống cung cấp điện thông minh ở tầm quốc tế, chia sẻ các góc nhìn sâu hơn về những lợi ích mà các giải pháp này có thể mang lại cho ngành điện Việt Nam. Trong số các giải pháp, dự án SGREEE đã giới thiệu một cách toàn diện về công nghệ Nhà máy điện ảo (VPP) - công cụ quan trọng để theo dõi, dự báo và kiểm soát từ xa một số lượng lớn nguồn năng lượng tái tạo phân tán.

Tại lễ tổng kết, một hội thảo tổng kết “Nghiên cứu thiết kế thực hiện chương trình điều chỉnh phụ tải điện Việt Nam” cũng đã được tổ chức. Đây là một phần nội dung quan trọng nằm trong dự án “Lưới điện thông minh cho năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng”.

Kết quả nghiên cứu đã đưa ra các khuyến nghị các cơ chế hỗ trợ trực tiếp thông qua cơ chế khuyến khích tài chính trên cơ sở tín hiệu giá; cơ chế khuyến khích tài chính trực tiếp và phương pháp phân tích chi phí - lợi nhuận của các cơ chế khuyến khích.

Đại diện Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công Thương cho biết: “Nghiên cứu trên được thực hiện nhằm cụ thể hóa chủ trương của Chính phủ và của Bộ Công Thương về thực hiện Chương trình điều chỉnh phụ tải điện (Chương trình DR) nằm trong Chương trình quốc gia về Quản lý nhu cầu điện giai đoạn 2018-2020, định hướng đến năm 2030. Trong đó, Chương DR được xác định sẽ bao gồm các chương trình theo cơ chế khuyến khích tài chính trực tiếp, chương trình thông qua cơ chế giá điện, chương trình điều chỉnh phụ tải điện thông qua ưu đãi phi thương mại và chương trình tham gia tự nguyện của khách hàng sử dụng điện”.

Để triển khai thực hiện các Chương trình DR, Chính phủ Việt Nam cũng đã xác định cần phải xây dựng và ban hành đầy đủ và đồng bộ cơ chế tài chính, cơ chế giá điện, cơ chế khuyến khích bao gồm cả cơ chế quản lý, giám sát việc thực hiện phù hợp với các giải pháp về tài chính.

“Với mục tiêu giai đoạn 2021-2030 khi khung pháp lý đã dần hoàn thiện sẽ chuyển dần việc thực hiện Chương trình điều chỉnh phụ tải điện từ thông qua hình thức ưu đãi phi thương mại với sự tham gia tự nguyện của khách hàng sử dụng điện sang thực hiện các Chương trình điều chỉnh phụ tải điện thông qua hình thức khuyến khích tài chính trực tiếp và cơ chế giá điện”, đại diện Cục Điều tiết điện lực chia sẻ.

 

Sắp diễn ra hội thảo Lộ trình hiện thực hóa điện gió ngoài khơi tại Việt Nam

Thứ ba, 07 Tháng 6 2022 02:48

Tin tức

Hội thảo sẽ có nhiều bài học kinh nghiệm từ trong và ngoài nước nhằm thúc đẩy ngành điện gió ngoài khơi, góp phần đảm bảo thực hiện lộ trình tiến tới Net Zero.
“Hoá giải” rào cản pháp lý cho điện gió ngoài khơi“Đánh thức” tiềm năng điện gió ngoài khơiXây dựng cơ chế phù hợp thúc đẩy ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi

Hội thảo do Viện Năng lượng - Bộ Công Thương và Hội đồng Năng lượng Gió toàn cầu (GWEC) đồng tổ chức Hội thảo mang tên: “Lộ trình hiện thực hóa điện gió ngoài khơi tại Việt Nam: Hướng đến mục tiêu của Quy hoạch điện VIII và Cam kết Net Zero”.

Theo Viện năng lượng cho biết, hiện nay Dự thảo Quy hoạch điện VIII đã được hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trong đó việc quy hoạch phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, nhất là điện gió ngoài khơi rất được chú trọng với quy mô dự kiến lên tới 7 GW vào năm 2030, 16 GW vào năm 2035 và tới trên 64 GW vào năm 2045.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã cam kết với quốc tế tại Hội nghị COP26 (tháng 11/2021), Việt Nam bằng mọi nỗ lực và với sự hợp tác, hỗ trợ quốc tế, sẽ tiến tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 (Net Zero).

Tuy có tiềm năng rất lớn nhưng điện gió ngoài khơi đến nay chưa có kinh nghiệm thực hiện tại Việt Nam. Do vậy, đặt ra thách thức rất lớn để đạt được mục tiêu phát triển đầy tham vọng này.

Sắp diễn ra hội thảo Lộ trình hiện thực hóa điện gió ngoài khơi tại Việt Nam
Mặc dù tiềm năng lớn, song điện gió ngoài khơi vẫn còn nhiều thách thức.

Trong bối cảnh như vậy, Hội thảo vào ngày 9/6 sẽ là cơ hội để trao đổi các nội dung, đồng thời thảo luận giữa chuyên gia Việt Nam và quốc tế về các vấn đề:

Thứ nhất: Giới thiệu nội dung quy hoạch điện gió ngoài khơi trong Quy hoạch điện VIII; lộ trình phát triển, những thách thức và các bước tiếp theo để thực hiện.

Thứ hai: Các bài học về nghiên cứu điển hình từ các quốc gia, vùng lãnh thổ phát triển điện gió ngoài khơi thành công như Vương quốc Anh, Đài Loan; từ các quy trình cấp phép hay nhất ở Anh và Đan Mạch; từ chuỗi cung ứng cạnh tranh trong nước và kinh nghiệm các thị trường điện gió ngoài khơi châu Âu…

Thứ ba: Nhận diện, làm rõ và chia sẻ khuyến nghị đối với các yếu tố quan trọng trong lộ trình hiện thực hóa điện gió ngoài khơi tại Việt Nam như: Vấn đề cấp phép khảo sát và phát triển dự án; Tại sao cần có cơ chế chuyển dịch trước cơ chế đấu thầu? Làm thế nào để kích hoạt nhu cầu đầu tư lớn trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi? Các vấn đề liên quan đến hạ tầng và đấu nối lưới điện truyền tải; Khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi...

Hội thảo dự kiến có sự tham gia của đại diện lãnh đạo Bộ Công Thương, Cục Điện lực và năng lượng tái tạo Cục Điều tiết Điện lực, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, đại diện Bộ Kế hoach và Đầu tư, Bộ Tài nguyên và Môi trường… chuyên gia và báo chí.

Kỳ vọng qua sự kiện Hội thảo này, ngành năng lượng tái tạo Việt Nam nói chung và lĩnh vực điện gió ngoài khơi nói riêng sẽ có nhiều bài học tốt trong nước và quốc tế để thúc đẩy ngành điện gió ngoài khơi phát triển hiệu quả, góp phần quan trọng đảm bảo thực hiện lộ trình tiến tới Net Zero của Việt Nam đến năm 2050.

 

Quảng Trị hướng đến tầm nhìn "thủ phủ" năng lượng tái tạo miền Trung

Thứ ba, 24 Tháng 5 2022 03:28

Tin tức

Là địa phương có nhiều tiềm năng và lợi thế, Quảng Trị phấn đấu trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của miền Trung và cả nước vào năm 2030.

"Trải thảm" cơ chế, chính sách phát triển năng lượng

Trong những năm qua, thực hiện các chủ trương, cơ chế chính sách của Nhà nước về khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, tỉnh Quảng Trị đã chủ động thu hút đầu tư về phát triển nguồn năng lượng tái tạo và đến nay đã đạt được nhiều kết quả khả quan. Với lợi thế tự nhiên thuận luận, tỉnh Quảng Trị đã và đang đẩy mạnh phát triển các loại hình nguồn điện năng lượng tái tạo gồm điện gió tại khu vực phía Tây và điện mặt trời tại khu vực phía Đông của tỉnh với mục tiêu đưa tỉnh trở thành Trung tâm năng lượng của miền Trung mà Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVII nhiệm kỳ 2020-2025 đã đề ra.

Để xây dựng các cơ chế, chính sách đột phá để khuyến khích và thúc đẩy phát triển mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo, tỉnh Quảng Trị ưu tiên sử dụng năng lượng gió và mặt trời cho phát điện; khuyến khích đầu tư xây dựng các nhà máy điện sử dụng rác thải đô thị, sinh khối và chất thải rắn đi đôi với công tác bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tuần hoàn. Hình thành và phát triển một số trung tâm năng lượng tái tạo tại các vùng tỉnh có lợi thế; ưu tiên quỹ đất cho phát triển năng lượng tái tạo.

Kỳ 2: Cải thiện môi trường đầu tư để thu hút những dự án tỷ "đô"
Thủ phủ năng lượng tái tạo mới tại Hướng Hoá-Quảng Trị

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Võ Văn Hưng cho biết, điện gió và điện khí có lợi thế là ít gây ô nhiễm môi trường hơn những nguồn năng lượng khác. Tỉnh phấn đấu phát triển các dự án điện trên địa bàn đến năm 2025 đạt khoảng 6.500 MW, đến năm 2030 khoảng 8.000 MW và sau năm 2030 hơn 10.000 MW nhằm góp phần tích cực tăng thu ngân sách địa phương, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Ðây là cơ sở để Quảng Trị hướng đến trung tâm năng lượng tái tạo của miền trung và cả nước.

Các dự án năng lượng tỷ "đô" được hình thành

Để quy hoạch Quảng Trị trở thành Trung tâm năng lượng tái tạo của miền Trung và cả nước, mở ra hướng phát triển mới của tỉnh, nhiều dự án đã được tỉnh xin quy hoạch trong thời gian tới, đặc biệt là các dự án năng lượng tái tạo lớn, mang tầm quy mô- Quảng Trị lợi thế có đường biển dài hơn 75 km với tốc độ gió trung bình hàng năm lớn hơn 6m/s ở độ cao 65m, vì vậy tỉnh đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng tái tạo điện gió ngoài khơi.

Các dự án năng lượng đã được UBND tỉnh Quảng Trị trình Bộ Công Thương và Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt bổ sung quy hoạch (từ 2018 đến nay) có 54 dự án điện gió với tổng công suất khoảng 2.883,7 MW. Điện mặt trời mặt đất, có 14 dự án với tổng công suất 1.293,02 MWp. Gần đây nhất ngày 24/3/2022, Sở Công Thương trên cơ sở phối hợp với các Sở, ngành liên quan và Nhà đầu tư đã báo cáo UBND tỉnh và đề nghị UBND tỉnh trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương hồ sơ đề nghị bổ sung Quy hoạch nhà máy điện gió ngoài khơi thuộc địa phận Biển Đông Quảng Trị với công suất 1.000 MW.

Tại khu kinh tế Ðông Nam, Quảng Trị cùng Tập đoàn T&T Group và các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc gồm: Công ty cổ phần năng lượng Hanwha, Tổng công ty Ðiện lực Nam Hàn Quốc, Tổng công ty Khí Hàn Quốc đã khởi công hợp phần kỹ thuật Dự án Trung tâm điện khí LNG Hải Lăng giai đoạn 1 công suất 1.500 MW với tổng số vốn đầu tư hơn 54 nghìn tỷ đồng, phấn đấu quý I/2023 khởi công xây dựng nhà máy, phát điện vào năm 2026 và 2027. Dự án này là chuỗi công trình liên kết chặt chẽ đồng bộ với nhau, dự án nhằm đầu tư xây dựng nhà máy điện khí độc lập tại hai xã Hải An và Hải Ba trên tổng diện tích hơn 140 ha, sử dụng khí LNG và mỏ khí tự nhiên ngoài khơi để hoạt động.

Cũng trong tháng 3/2022, Công ty CP Đầu tư xây dựng hạ tầng và giao thông (Intracom) đã đề xuất đầu tư và xin bổ sung dự án nhà máy điện gió ngoài khơi Intracom - Quảng Trị vào Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030 (Quy hoạch điện VIII). Theo đề xuất, dự án có tổng mức đầu tư khoảng 72.000 tỷ đồng (tương đương 3,1 tỷ USD); có vị trí cách bờ biển Mỹ Thủy, huyện Hải Lăng khoảng 8km; quy mô công suất 1.000MW, diện tích nghiên cứu 22.000ha, diện tích chiếm mặt biển có thời hạn (bố trí trụ tuabin) 350ha.

Quảng Trị hướng đến tầm nhìn
Dự án điện gió tại Hướng Hoá- Quảng Trị

Ông Hà Sỹ Đồng- Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Trị chia sẻ, tỉnh sẽ trở thành một trung tâm năng lượng của miền Trung, do đây là điểm tiếp nhận khí thiên nhiên từ mỏ Báo Vàng cách đất liền 100km và trong tương lai không xa là mỏ khí Kèn Bầu, có trữ lượng lớn nhất từ trước đến nay mới được phát hiện cách đất liền Quảng Trị 80km. Với gió Tây Nam thổi mạnh từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm, là điều kiện lý tưởng cho các nhà đầu tư vào lĩnh vực sản xuất điện từ năng lượng gió.

"Đến năm 2025, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu đạt khoảng 5.000MW điện từ các nhà máy nhiệt điện, điện khí, điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối và thủy điện, góp phần tạo động lực mới cho phát triển kinh tế", ông Đồng nhấn mạnh.

Kỳ 2: Cải thiện môi trường đầu tư để thu hút những dự án tỷ "đô"
Dự án điện mặt trời tại tỉnh Quảng Trị

Được biết, trước đề xuất của Intracom, UBND tỉnh Quảng Trị đã yêu các sở ngành liên quan hỗ trợ nhà đầu tư lập quy hoạch dự án trên cơ sở tuân thủ các quy định pháp luật và giao Sở Công Thương chủ trì hướng dẫn nhà đầu tư hoàn thiện hồ sơ đảm bảo đầy đủ các điều kiện để UBND tỉnh trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đưa dự án vào Quy hoạch điện VIII kịp thời.

Hiện tại Quảng Trị cũng đang phối hợp Bộ Công Thương, EVN, nhà đầu tư hoàn thiện các nội dung về vị trí, quy mô kho cảng LNG, xây dựng cảng nhập khẩu LNG đáp ứng quy mô nhà máy; kho chứa; hệ thống truyền tải điện để đấu nối vào hệ thống điện quốc gia…

Cải thiện môi trường thu hút nhà đầu tư

Theo UBND tỉnh Quảng Trị, để đạt được mục tiêu trên, cần có các giải pháp mạnh mẽ hơn. Vì vậy, thời gian qua, tỉnh Quảng Trị đã tiếp tục kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành trung ương sớm cập nhật bổ sung các dự án đã được phê duyệt vào quy hoạch điện lực quốc gia làm cơ sở để tỉnh triển khai, kêu gọi đầu tư trong thời gian tới. Đồng thời, rà soát từng dự án năng lượng cụ thể đặt trong tổng thể chung để đánh giá thực tiễn khả năng giải tỏa công suất hiện nay, từ đó đề ra các giải pháp kỹ thuật cho từng khu vực.

Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Trị quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư trên cơ sở đúng pháp luật, tạo sự thân thiện, an toàn, hiệu quả cho các nhà đầu tư khi đến tìm hiểu cơ hội đầu tư tại địa phương; định hướng lựa chọn nhà đầu tư lớn, tầm cỡ trên cơ sở sử dụng ít tài nguyên, sử dụng công nghệ tiên tiến, tạo ra nhiều việc làm, các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Quảng Trị hướng đến tầm nhìn
Hội thảo phát triển các dự án năng lượng tái tạo giữa tỉnh Quảng Trị và các doanh nghiệp đến từ Israel

Mặc dù có những tín hiệu lạc quan khi Quảng Trị liên tục nhận được sự quan tâm của các nhà đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, tuy vậy, vẫn có những trở ngại đáng kể trong việc thu hút đầu tư năng lượng tái tạo ở địa phương hiện nay.

Theo đó nguyên nhân chủ yếu được đưa ra nằm trong vấn đề truyền tải, theo đó tiến độ bổ sung quy hoạch các dự án điện gió của tỉnh chậm do hệ thống truyền tải điện chưa đáp ứng được nhu cầu giải toả công suất. Ngoài ra các dự án nguồn điện phía Tây (điện gió-PV) của tỉnh triển khai còn chậm, do lo ngại tính đồng bộ của nguồn phát với các dự án truyền tải; các dự án truyền tải cũng gặp khó khăn trong triển khai do các thủ tục liên quan quy hoạch, công tác giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng.... Đáng chú ý, theo tỉnh Quảng Trị, các dự án truyền tải hiện do EVN đầu tư chưa có quy định cụ thể để khuyến khích được tư nhân đầu tư truyền tải điện.

Để định hướng phát triển một nền năng lượng tái tạo xanh, ông Lê Tiến Dũng- Giám đốc Sở Công Thương Quảng Trị cho hay, tỉnh Quảng Trị rất quan tâm đến hợp tác các lĩnh vực phát triển năng lượng xanh như: Đầu tư ứng dụng công nghệ mới, công nghệ sạch, công nghệ xanh để giảm tiêu thụ năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Công nghệ tích trữ năng lượng, các động cơ điện dùng công nghệ mới, sao cho hiệu suất động cơ điện cao hơn, nguồn tích trữ năng lượng tốt hơn.

“Thời gian tới, Quảng Trị cũng sẽ phối hợp với Israel hợp tác nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới để sản xuất hydro bằng nước biển; sử dụng công nghệ sinh học và điện phân nước để chuyển hóa sinh khối thành methane sinh học; nghiên cứu, hợp tác sản xuất các thiết bị phục vụ cho ngành năng lượng tái tạo…”- ông Dũng cho biết.

Ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết: "Quảng Trị là địa phương có dư địa năng lượng tái tạo lớn nên số lượng dự án trình lên để bổ sung vào quy hoạch cũng khá nhiều. Tuy vậy, Trung ương có đồng ý hay không thì còn phải chờ đợi".
Báo CT
 
 

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới

Thứ sáu, 22 Tháng 4 2022 02:20

Tin tức

Ngành năng lượng thế giới đang chứng kiến một sự thay đổi mang tính lịch sử, đó là sự chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Điện mặt trời là nguồn năng lượng sạch và không bao giờ cạn kiệt. Trong lĩnh vực đó, điện mặt trời áp mái (hay còn gọi là điện mặt trời trên mái nhà) đã và đang được các nước chú ý phát triển nhằm tận dụng tối đa diện tích mái nhà “nhàn rỗi” để mang lại hiệu quả cho người dân.

Tìm hiểu về điện mặt trời áp mái

Một hệ thống điện mặt trời áp mái (rooftop photovoltaic system) là một hệ thống các tấm pin mặt trời được lắp đặt trên mái của một tòa nhà, công trình thương mại, khu công nghiệp hay nhà ở. Các hệ thống pin mặt trời này thường có công suất nhỏ hơn nhiều so với các nhà máy điện mặt trời trên mặt đất. Các hệ thống trên mái các tòa nhà dân cư thường có công suất khoảng từ 5-20KW, trong khi các hệ thống trên các tòa nhà thương mại thường đạt tới 100KW hoặc lớn hơn.

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới

Minh họa nguyên lý hoạt động của hệ thống điện mặt trời áp mái có lưu trữ. Ảnh: GP Solar.

Về cơ chế hoạt động, dòng điện một chiều DC được tạo do ánh sáng mặt trời chiếu vào các tấn pin chạy vào bộ nghịch lưu để biến thành dòng điện xoay chiều AC (với tần số của lưới điện hiện hành do điều khiển góc mở các van thiristors của bộ nghịch lưu, trường hợp của Việt Nam là 50 herz) rồi chạy vào công tơ hai chiều để được ghi và lưu trị số cho thanh toán sau này, sau đó chạy vào các thiết bị sử dụng điện của hộ tiêu thụ.

Trong trường hợp hộ tiêu thụ không dùng hết điện năng của pin mặt trời, lượng điện dư thừa sẽ chuyển vào lưới điện phân phối khu vực. Ngược lại, nếu thiếu điện (hoặc khi không có ánh nắng mặt trời) thì hộ tiêu thụ phải nhận thêm từ lưới điện. Quá trình phát điện vào lưới điện, hoặc ngược lại đều được ghi lại tại công tơ hai chiều để thanh toán sau này.

Ưu- nhược điểm của điện mặt trời áp mái

So với hệ thống trên mặt đất, hệ thống điện mặt trời áp mái có một số ưu điểm quan trọng, bao gồm: Tăng cường khả năng độc lập về điện, không sử dụng diện tích đất, chỉ đấu nối vào hệ thống lưới điện phân phối (chủ yếu là lưới điện hạ áp) đã có sẵn của ngành điện mà không phải xây dựng thêm lưới điên cao áp từ 110 kV trở lên, không gây ảnh hưởng tới độ tin cậy của hệ thống điện và không phải tăng cường nguồn dự phòng cho hệ thống điện, và có thể huy động dễ dàng nguồn vốn đầu tư từ nhiều đối tượng khác nhau (chủ doanh nghiệp, chung cư, công sở, cá nhân) trong xã hội...

Nếu xét góc độ tổng thể quốc gia, điện mặt trời áp mái thực sự ý nghĩa về việc giảm tổn thất lưới điện, tăng nguồn cung cấp điện, và có đóng góp trong việc tiết giảm tiêu thụ điện tại chỗ.

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới

Điện mặt trời áp mái có thể tận dụng được diện tích mái nhà “nhàn rỗi”. Ảnh: Living on Earth.

Nhược điểm lớn nhất của giải pháp phát triển điện mặt trời áp mái là ngành điện bị giảm doanh thu, trong khi phải có trách nhiệm kiểm tra, xem xét và thanh toán tiền điện phát vào lưới cho chủ hộ. Tuy nhiên, xét trên cơ sở lợi ích quốc gia thì điện mặt trời sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng (giảm sử dụng than nhập), bảo vệ môi trường (giảm phát thải khí nhà kính) và không ảnh hưởng đến quy hoạch sử dụng đất tại các địa phương…

Thế giới khuyến khích điện mặt trời áp mái

Theo dự báo, điện mặt trời trong tương lai có thể thay thế các hình thức sản xuất điện khác từ việc đốt nguyên liệu hóa thạch cũng như hạn chế thủy điện làm thay đổi hệ sinh thái… Với nhiều lợi ích mang lại, hiện nay nhiều quốc gia trên thế giới đã ngày càng quan tâm và đẩy mạnh phát triển nguồn năng lượng này.

Trước tiên, chúng ta có thể nhìn vào kinh nghiệm phát triển năng lượng sạch của một số nền kinh tế đã phát triển điện mặt trời, trong đó có mô hình điện mặt trời áp mái. Có một thực tế rằng, nhiều quốc gia đã tận dụng các mái nhà bỏ không ở những vùng đất rộng lớn nằm cách xa thành phố hoặc thủ đô, để lắp đặt điện mặt trời áp mái, tạo ra lượng điện sạch lớn.

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới

Nhiều ngôi nhà ở vùng nông thôn Trung Quốc được lắp hệ thống điện mặt trời áp mái. Ảnh: SCMP.

Từ chỗ phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch như than, dầu mỏ, khí đốt…, đến nay Trung Quốc, nền kinh tế lớn đứng thứ hai trên thế giới (sau Mỹ), đã từng bước đa dạng hóa nguồn cung cấp điện năng thông qua việc phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo.

Ngay từ năm 2006, Trung Quốc đã ban hành Luật Năng lượng tái tạo, đặt nền móng cho cuộc cách mạng phát triển năng lượng sạch. Kế hoạch 5 năm lần thứ XII (2011-2015) và lần thứ XIII (2016-2020) của Trung Quốc đã chỉ ra phải ưu tiên phát triển năng lượng xanh và bảo vệ môi trường, bảo đảm thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải carbon và thay đổi cấu trúc thị trường than. Riêng điện mặt trời áp mái của Trung Quốc tăng trưởng theo cấp số nhân.

Việc phát triển điện mặt trời áp mái đã được hỗ trợ mạnh mẽ bởi việc hoạch định chính sách của Trung Quốc vì nó mang lại những tác dụng phụ tích cực như đảm bảo quá trình chuyển đổi sang xã hội các-bon thấp, cung cấp điện cho người dân, tạo việc làm và giá trị gia tăng. Vào cuối năm 2017, Trung Quốc có công suất điện mặt trời áp mái là 129.000MW so với chỉ 100 MW vào năm 2007, trong đó 60% được lắp đặt tại các trang trại điện mặt trời áp mái tập trung quy mô lớn và 40% còn lại được phân phối trên các mái nhà và khu đất ở các thành phố và làng mạc của nước này.

Theo Cơ quan Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), hiện cung cấp sản lượng 108GW, nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới, sau khi tăng thêm 29GW vào năm 2021. Hầu hết công suất bổ sung đã được lắp đặt trong quý 4-2021 do các nhà phát triển gấp rút đáp ứng thời hạn trợ cấp của chính phủ.

Bên cạnh việc khuyến khích áp dụng mô hình cho khu dân cư, Trung Quốc cũng triển khai một số dự án tại mái của các tòa nhà công cộng và chính phủ. Đơn cử, các tấm pin mặt trời đặt trên mái của Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh tạo ra 98.000kWh mỗi năm để vận hành tòa nhà bên dưới.

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới

Công nhân đang lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại thành phố Park Ridge, bang Illinois, Mỹ. Ảnh: Getty Images

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, điện mặt trời có giá cả phải chăng, dễ tiếp cận và đang phổ biến ở nước này hơn bao giờ hết. Từ chỉ 0,34GW vào năm 2008, công suất điện mặt trời của Mỹ đã tăng lên ước tính 97,2GW, đáp ứng nhu cầu điện cho 18 triệu ngôi nhà trung bình. Kể từ năm 2014, chi phí trung bình của các tấm pin mặt trời đã giảm gần 70%.

Thị trường năng lượng mặt trời đang phát triển nhanh chóng trên khắp đất nước vì điện mặt trời hiện có khả năng cạnh tranh kinh tế với các nguồn năng lượng thông thường ở hầu hết các bang. Bộ Năng lượng Mỹ ước tính chỉ cần các tấm pin có diện tích 57.000km2 (tương đương với diện tích hồ Michigan) có thể cung cấp đủ điện cho toàn nước Mỹ.

Theo một thống kê của Cơ quan nghiên cứu năng lượng tái tạo Mỹ (NREL), nước này có khoảng 8 tỷ m2 mái nhà có thể lắp được hệ thống điện mặt trời áp mái, với công suất điện tương đương 1TW. Cơ quan này còn cho biết trung bình mỗi năm có khoảng 3,3 triệu ngôi nhà ở Mỹ sẽ được xây dựng hoặc phải thay mái và nếu đều lắp hệ thống điện mặt trời áp mái thì có tổng công suất khoảng 30GW. Nếu ngay cả một phần nhỏ trong số những mái nhà mới này có lắp đặt hệ thống pin mặt trời, nó có thể có tác động đáng kể đến việc sản xuất điện mặt trời của toàn nước Mỹ.

NREL cũng cho biết điện mặt trời áp mái có tiềm năng rất lớn, đơn cử như tại bang California (nơi có mật độ cao các tòa nhà nhỏ nhiều hơn hầu hết các bang khác) có thể tạo ra 3/4 lượng điện và tại vùng New England hoặc bang Florida đạt gần một nửa tổng nhu cầu điện của người dân. Các tấm pin mặt trời cũng có thể được lắp đặt trên các mái nhà mà về cơ bản không ảnh hưởng đến việc sử dụng đất và dự kiến hơn một trong bảy ngôi nhà ở Mỹ sẽ có hệ thống điện mặt trời áp mái vào năm 2030.

Tiếp đến, phải nói tới một cường quốc về khoa học-công nghệ phát triển là Nhật Bản. Ngay từ năm 2008, Chính phủ Nhật Bản đã thực hiện chính sách hỗ trợ cho vay mua nhà sử dụng năng lượng tái tạo với thời gian trả nợ tối đa là 10 năm, trong đó, cho những gia đình cải tạo nhà, chuyển sang sử dụng năng lượng mặt trời được vay số tiền tối đa lên đến gần 5.000USD. Ngoài ra, chính quyền Tokyo còn mua điện sản xuất từ năng lượng mặt trời với giá cao hơn giá thị trường và giảm giá bán các tấm pin năng lượng mặt trời. Để thúc đẩy điện mặt trời phát triển hơn nữa, tháng 8-2011, Nhật Bản đã ban hành Luật Trợ giá (FiT) mua năng lượng tái tạo, khuyến khích người dân tự sản xuất điện mặt trời tại nhà. Cụ thể, chính phủ mua điện sản xuất từ năng lượng mặt trời với giá cao hơn giá thị trường, khoảng 0,5USD/kWh cho các dự án có công suất 10kW trở lên. Tiếp đến, tháng 7-2018, Nhật Bản thông qua kế hoạch chiến lược phát triển năng lượng lần thứ 5 tầm nhìn 2030 và đến 2050. Đến nay, đã có khoảng 3 triệu khách hàng (bao gồm hộ gia đình, doanh nghiệp…) lắp đặt điện mặt trời áp mái ở Nhật Bản.

Năm 2004, Đức là một trong những quốc gia đầu tiên đạt công suất 1GW điện mặt trời tích lũy được lắp đặt. Các công ty năng lượng mặt trời của Đức có hơn 40 trạm, trong đó có 27 trạm sản xuất hơn 20MW điện, trang trại năng lượng mặt trời áp mái lớn nhất có khả năng tạo ra trên 100MW. Đức đặt mục tiêu đến năm 2050, điện mặt trời sẽ đáp ứng 80% nhu cầu điện, trong đó mũi nhọn là điện mặt trời áp mái. Hiện có hơn 120.000 hộ gia đình Đức đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái kết hợp với bộ lưu trữ pin, đồng thời họ còn được hưởng lợi từ việc giảm tiền điện và đủ điều kiện bán lại cho lưới điện quốc gia.

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới
Điện mặt trời áp mái giúp các hộ gia đình tiết kiệm được một khoản trong hóa đơn tiền điện trong bối cảnh giá năng lượng ngày càng tăng. Ảnh: Dreams Time

Với việc các hóa đơn năng lượng ngày càng tăng hướng tăng, các gia đình Anh bắt đầu chú ý hơn đến việc lắp đặt các tấm pin mặt trời trên mái nhà. Các hệ thống này thường được tạo thành từ 10 đến 15 tấm pin, mỗi tấm tạo ra năng lượng từ 200 đến 350W. Các hộ gia đình còn được thanh toán cho lượng điện mà họ không sử dụng được xuất ngược trở lại lưới điện, với mức giá từ 0,08 đến 0,12GBP/kWh.

Energy Saving Trust, một tổ chức từ thiện thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả ở Anh, cho biết, một hộ gia đình ở London lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái có thể tiết kiệm 385GBP mỗi năm tiền điện còn ở Stirling (Scotland) là 340GBP. Thậm chí, theo một phân tích về doanh số bán bất động sản, những ngôi nhà có lắp hệ thống điện mặt trời áp mái ở Anh còn có giá cao hơn 1.800GBP so với ngôi nhà tương đương mà không có hệ thống này. Bên cạnh đó, xứ sở sương mù cũng khuyến khích các dự án điện mặt trời áp mái quy mô lớn. Có thể kể đến một trang trại năng lượng mặt trời rộng hơn 180.000m2 đã được xây dựng gần đây ở Anh và nó có thể cung cấp năng lượng cho 2.500 hộ gia đình.

Điện mặt trời áp mái: Nhìn ra thế giới
Thái Lan là một trong những quốc gia đi đầu tại khu vực về thúc đẩy phát triển điện mặt trời áp mái. Ảnh: Greenpace

Trong khối ASEAN, Thái Lan là nước đầu tiên áp dụng biểu giá FiT năm 2016 (feed-in-tariff - các mức giá áp dụng cho điện sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo để bán lên lưới điện hoặc sử dụng tại chỗ nhằm giảm tải cho lưới điện) cho năng lượng tái tạo; trong đó các dự án năng lượng mặt trời nhận được FiT cao nhất, với mức 0,23USD/kWh cho 10 năm. Sau đó, chương trình này được thay thế bằng chương trình FiT 25 năm với giá 0,17 đến 0,2USD/kWh tùy thuộc vào loại máy phát điện.

Để khuyến khích cho các dự án nhỏ, Thái Lan cũng đã đưa ra các mức hỗ trợ FiT cao nhất cho các nhà sản xuất nhỏ như các dự án quy mô nhỏ trên mái nhà. Theo đó, chính quyền Bangkok đưa ra mức giá FiT ưu đãi 0,21USD/kWh cho các dự án điện mặt trời áp mái, đồng thời khởi xướng chương trình “Mái nhà quang điện”. Đây chính là lý do khiến đất nước Triệu Voi dẫn đầu trong thị trường điện mặt trời ở khu vực.

Tại Indonesia đầu năm 2017 đã thông qua luật về năng lượng tái tạo, trong đó thay đổi mức thuế suất đối với các dự án năng lượng tái tạo. Theo luật mới, mức hỗ trợ FiT sẽ dựa trên chi phí cung cấp điện trung bình của khu vực, nơi dự án điện năng lượng mới được xây dựng, vào khoảng từ 0,07 đến 0,12USD/kWh. Luật mới của Indonesia cũng cho phép điện mặt trời cạnh tranh trực tiếp với các nhà máy nhiệt điện đốt than - hình thức sản xuất điện năng phổ biến ở Indonesia. Cơ chế thanh toán bù trừ dành cho hộ gia đình, thương mại sử dụng điện mặt trời áp nhà cũng được thông qua vào năm 2013, bắt buộc Tập đoàn Điện lực Quốc gia Indonesia phải trả khoản năng lượng dư thừa được sản xuất bởi năng lượng mặt trời vào tài khoản của khách hàng.

 
 

Chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng bền vững: Cơ hội và thách thức song hành

Thứ sáu, 18 Tháng 3 2022 02:34

Tin tức

Quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng bền vững ở Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức đặt ra. Và, để chuyển dịch năng lượng từ các nguồn truyền thống sang năng lượng xanh, sạch, năng lượng tái tạo, cần tiếp tục đổi mới và chủ động thực hiện những giải pháp đột phá.
Trợ lực từ hợp tác quốc tế

Để bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, Nghị quyết số 55 NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra mục tiêu ưu tiên khai thác, sử dụng triệt để và hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch với mục tiêu: Tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt khoảng 15 - 20% vào năm 2030; 25 - 30% vào năm 2045… Đồng thời, xác định chuyển dịch không chỉ của ngành năng lượng mà phải gắn với cơ cấu lại các ngành và khu vực tiêu thụ năng lượng.

Các chuyên gia năng lượng cho rằng, quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng bền vững ở Việt Nam đang đứng trước những cơ hội: Có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nguồn năng lượng tái tạo, từng bước thay thế nguồn năng lượng truyền thống. Chi phí đầu tư cho các dự án năng lượng tái tạo có xu hướng ngày càng giảm, đặc biệt cho điện mặt trời, điện gió, pin tích trữ.

Chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng bền vững: Cơ hội và thách thức song hành
Nhiều tiềm năng phát triển mạnh mẽ nguồn năng lượng tái tạo

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Đặng Hoàng An, quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam còn phải đối mặt với các thách thức không nhỏ. Cụ thể, nhu cầu năng lượng Việt Nam vẫn tăng nhanh, thu hút đầu tư cho dự án luôn ở mức cao. Chính sách chuyển dịch năng lượng, trong đó có phát triển năng lượng tái tạo, chưa đầy đủ, ổn định. Hạn chế về vốn đầu tư, giá thành điện năng còn thấp; tồn tại những hạn chế nhất định về nhân lực và cơ sở vật chất, nhất là hạ tầng lưới điện, có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh cung cấp điện.

Để phát huy các tiềm năng sẵn có, đối mặt và vượt qua các thách thức, ngành điện rất cần sự hỗ trợ, hợp tác giúp đỡ của các đối tác quốc tế cũng như sự tham gia tích cực của các nhà đầu tư, doanh nghiệp tư nhân. "Sự hiểu biết và cùng chia sẻ của các đối tác quốc tế, nhà đầu tư trong nước và nước ngoài là nguồn lực hỗ trợ thiết thực, động lực để chúng tôi có thể triển khai thực hiện quá trình chuyển dịch năng lượng một cách hiệu quả và bền vững" - Thứ trưởng Đặng Hoàng An nhấn mạnh.

Mục tiêu cốt lõi

Bà Carolyn Turk - Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam - cho rằng, để đạt được các mục tiêu đề ra, một mặt Việt Nam cần nhanh chóng mở rộng ngành điện theo kịp sự phát triển của đất nước, tăng gấp đôi công suất hệ thống trong vòng 1 thập kỷ. Mặt khác, cần quản lý tốt hơn tác động của biến đổi khí hậu bằng cách giảm thiểu lượng phát thải carbon của ngành. Đặc biệt, ngành điện cần tiếp tục đổi mới liên tục và chủ động có những giải pháp đột phá để thực hiện được các mục tiêu đã đề ra.

Ủng hộ cam kết của Chính phủ Việt Nam tại hội nghị COP 26, nhưng bà Carolyn Turk cũng đưa ra một số nội dung mà Chính phủ Việt Nam cần cân nhắc. Thứ nhất, nội dung chuyển dịch năng lượng sạch vẫn là mục tiêu cốt lõi trong sự phát triển của các chính sách và quy hoạch ngành điện, đặc biệt tại Quy hoạch điện VIII. Thứ hai, cần loại bỏ các rào cản đối với sự phát triển của năng lượng tái tạo, cần thiết kế và khởi động các chương trình đấu thầu cạnh tranh. Thứ ba, cần mở rộng nguồn cung và đa dạng hóa lưới điện để có thể bắt kịp với sự phát triển của công nghệ năng lượng sạch mới. Thứ tư, nâng cao hiệu quả từ phía người dùng điện và các biện pháp quản lý nhu cầu điện là mục tiêu trước mắt, nên được triển khai ngay lập tức. Thứ năm, cần huy động nguồn lực tài chính lớn cho quá trình chuyển dịch năng lượng. "Chúng tôi có những công cụ để có thể hỗ trợ Việt Nam rất nhiều nguồn vốn huy động bổ sung, sẵn sàng hỗ trợ cả về tài chính lẫn kỹ thuật cho Việt Nam trong thời gian tới" - bà Carolyn Turk nhấn mạnh.

Thực tế từ các nước đi trước cho thấy, chiến lược phát triển carbon thấp tạo ra một lộ trình nhanh hơn, ít tốn kém hơn và thông minh hơn để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Để hướng tới chuyển dịch năng lượng bền vững, theo các chuyên gia, ngoài phát huy nội lực, Việt Nam cần đẩy mạnh quan hệ hợp tác quốc tế, kêu gọi sự tham gia mạnh mẽ hơn nữa từ các tổ chức phát triển quốc tế, sự đóng góp tích cực từ khu vực ngoài nhà nước cũng như quyết liệt thực hiện các giải pháp đồng bộ.

Bà CAROLYN TURK - Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam:

Quá trình chuyển đổi năng lượng cần có cách tiếp cận toàn diện chứ không phải là giải pháp tức thời; biến các khuyến nghị, chính sách thành hành động và chính sách thực tế.

 
 

Trang 1 trong tổng số 4 trang